ข่าวด่วน

ภัยแล้งลาม ชาวบ้าน4ตำบล-ดอยหล่อร้องอำเภอ หลังอ่างเก็บน้ำโป่งจ้อแห้งขอด ชลประทานเร่งผันน้ำช่วย

เมื่อเวลา 10.00 น. วันที่ 13 มกราคม 2563 ชาวบ้านและกลุ่มเกษตรกรผู้ใช้น้ำจาก 4 ตำบลของอำเภอดอยหล่อ  จังหวัดเชียงใหม่ ประกอบด้วย ตำบลสันติสุข ตำบลยางคราม ตำบลดอยหล่อ และตำบลสองแคว รวมกว่า 300 คน นำรถยนต์กระบะบรรทุกถังน้ำนับร้อยคัน รวมตัวกันหน้าที่ว่าการอำเภอดอยหล่อ เรียกร้องให้ชลประทานและหน่วยงานที่เกี่ยวข้องเข้ามาช่วยเหลือแก้ไขปัญหาขาดแคลนน้ำ หลังจากที่อ่างเก็บน้ำโป่งจ้อ ที่อยู่ในพื้นที่ตำบลสันติสุข แห้งขอด ส่งผลกระทบกับพื้นที่ทางการเกษตร ทั้งสวนลำไยและสวนมะม่วงนับหมื่นไร่กำลังจะยืนต้นตาย

นายทิม แสนปุก ประธานกลุ่มผู้ใช้น้ำอ่างโป่งจ้อ บอกว่า เป็นเวลานานหลายปีแล้วที่อ่างเก็บน้ำโป่งจ้อไม่สามารถรับน้ำจากฝายน้ำล้นแม่ตื่นที่อยู่เหนือขึ้นไปประมาณ 7-8 กิโลเมตร เนื่องจากท่อส่งน้ำชำรุดเสียหาย ทำให้แต่ละปีมีน้ำจากฝายน้ำล้นเข้ามาสู่อ่างเก็บน้ำโป่งจ๊อเพียงเล็กน้อย แต่น้ำได้ไหลลงสู่ลำธารธรรมชาติแทน ซึ่งชาวบ้านไม่ได้ใช้ประโยชน์ ที่ผ่านมาชาวบ้านจึงยื่นเรื่องขอให้กรมชลประทานสร้างฝายกั้นน้ำตั้งแต่ปี 2560 เพื่อดึงน้ำกลับมาใช้ในอ่างโป่งจ้อแต่เรื่องก็เงียบหาย โดยชลประทานยังไม่ดำเนินการใดๆ จนกระทั่งล่าสุดแจ้งว่าจะสามารถดำเนินการให้ได้ในปี 2566 ซึ่งสำหรับเกษตรกรถือว่านานเกินไป

“ส่วนท่อส่งน้ำที่ชำรุดเสียหายชาวบ้านขอให้ชลประทานเข้ามาซ่อมแซมแก้ไขมาหลายปี แต่จนถึงขณะนี้ก็ยังไม่มีการซ่อมแซมใดๆ จนทำให้ชาวบ้านเดือดร้อนมานาน ล่าสุดปีนี้สถานการณ์ภัยแล้งรุนแรง ไร่สวนของชาวบ้านเริ่มได้รับผลกระทบ เพราะไม่มีน้ำหล่อเลี้ยง จึงจำเป็นจะต้องรวมตัวกันมาขอความช่วยเหลือในครั้งนี้ โดยหลังยื่นหนังสือต่อหน่วยงานที่เกี่ยวข้องแล้ว กลุ่มชาวบ้านจะพากันไปตักน้ำจากแม่น้ำปิงที่ประตูระบายน้ำดอยน้อย เพื่อนำมาใช้แก้ปัญหาเฉพาะหน้า” 

ด้านนายวิจัย เพ็ญพัฒนากุล นายอำเภอดอยหล่อ ซึ่งลงมาพูดคุยกับชาวบ้านและรับหนังสือ กล่าวว่า ปัญหาภัยแล้งที่เกิดขึ้น เป็นปัญหาที่เกิดขึ้นต่อเนื่องมานานหลายปี ขณะที่ทางอำเภอไม่มีงบประมาณที่จะเข้าไปช่วยเหลือแก้ไขได้ แต่ความเดือดร้อนที่ได้รับครั้งนี้ได้ขอให้ชลประทานจังหวัดเชียงใหม่หาแนวทางเข้ามาแก้ไขช่วยเหลือปัญหาให้กับเกษตรกรป็นการเร่งด่วน และในวันที่ 21 มกราคม 2563 ทราบว่านายเจริญฤทธิ์ สงวนสัตย์ ผู้ว่าราชการจังหวัดเชียงใหม่ จะลงพื้นที่อำเภอดอยหล่อเพื่อรับทราบสถานการณ์ ส่วนความต้องการของชาวบ้านที่จะไปขนน้ำจากฝายน้ำดอยน้อย ทางอำเภอก็ไม่ขัดข้องและเข้าใจชาวบ้านที่มีความจำเป็นต้องแก้ไขปัญหาเฉพาะหน้าเพื่อบรรเทาความเดือดร้อน แต่ก็ขอให้ทุกคนใช้น้ำอย่างประหยัดจนกว่าจะมีแนวทางแก้ไขในระยะยาว

อย่างไรก็ตาม นายจรินทร์ คงศรีเจริญ ผู้อำนวยการโครงการชลประทานเชียงใหม่ ได้ชี้แจ้งว่า อ่างเก็บน้ำโป่งจ้อ เป็นโครงการชลประทานอันเนื่องมากจากพระราชดำริ ก่อสร้างเมื่อปี พ.ศ. 2523 แล้วเสร็จปี พ.ศ. 2525 มีความจุที่ระดับเก็บกัก 2.60 ล้าน ลบ.ม. ปัจจุบันมีปริมาณน้ำ 0.863 ล้าน ลบ.ม. หรือ 33.19 % ของความจุอ่าง เนื่องจากอ่างเก็บน้ำโป่งจ้อมีพื้นที่รับน้ำฝนค่อนข้างน้อย ทำให้มีโอกาสที่น้ำจะเต็มความจุน้อย ดังนั้นในปี 2539 กรมชลประทาน ได้ทำการก่อสร้างฝายแม่ตื่นพร้อมระบบผันน้ำ โดยลักษณะโครงการก่อสร้างฝาย คสล.สูง 4 เมตร ยาว 20 เมตร พร้อมระบบผันน้ำเป็นท่อ HDPE ขนาด 0.80 เมตร ยาว 4,100 เมตร อุโมงค์ผันน้ำ ขนาด 1.00 เมตร ยาว 506 เมตร รางน้ำคสล. ขนาด 2.50 – 3.00 เมตร ยาว 3,930 เมตร เพื่อผันน้ำจากลำน้ำแม่ตื่นลงสู่อ่างโป่งจ้อ สภาพปัจจุบันเนื่องจากมีก่อสร้างและการใช้งานเป็นระยะเวลายาวนาน ทำให้ฝายแม่ตื่นมีการสะสมของตะกอนทรายเป็นจำนวนมากและไหลเข้าอุดตันภายในท่อ HDPE ประกอบกับ ท่อ HDPE เริ่มมีการเสื่อมสภาพตามอายุการใช้งาน ทำให้การผันน้ำลงสู่อ่างเก็บน้ำโป่งจ้อไม่เต็มประสิทธิภาพ

โดยแนวทางที่แก้ไขจะต้องมีการปรับปรุงฝายแม่ตื่นพร้อมระบบท่อผันน้ำ HDPE ใหม่ ซึ่งจะต้องมีการศึกษาความเหมาะสมในด้านวิศวกรรมการพิจารณาโครงการการสำรวจและออกแบบเนื่องจากโครงการดังกล่าว จะต้องใช้งบประมาณในการปรับปรุงในวงเงินที่สูง ซึ่งโครงการชลประทานเชียงใหม่ ได้จัดวางแผนงานก่อสร้างไว้ในปีงบประมาณ 2566 โดยเบื้องต้นโครงการชลประทานเชียงใหม่ จะประสานส่วนวิศวกรรมสำนักงานชลประทานที่1 เพื่อพิจารณาเร่งรัดการพิจารณาโครงการ สำรวจและออกแบบให้เร็วขึ้น เพื่อที่จะสามารถเร่งรัดระยะเวลาการก่อสร้างให้เร็วขึ้น 

ส่วนการใช้น้ำในการแก้ไขปัญหาระยะยาว เนื่องจากพื้นที่ดังกล่าวมีการขยายพื้นที่การเพาะปลูกเพิ่มขึ้น กรมชลประทานมีแผนการก่อสร้างอ่างเก็บน้ำแม่หอย อ.จอมทอง ความจุ 9.5 ล้าน ลบ.น. และอ่างเก็บน้ำแม่วาง อ.แม่วาง ความจุ 20.5 ล้าน ลบ.น. ซึ่งทั้งสองโครงการ สามารถผันน้ำช่วยเหลือพื้นที่รับประโยชน์อ่างเก็บน้ำโป่งจ้อได้ ประกอบกับในปีนี้ปริมาณน้ำฝนในพื้นที่จังหวัดเชียงใหม่มีฝนตกต่ำกว่าค่าเฉลี่ย18% ทำให้อ่างเก็บน้ำต่างๆ ในพื้นที่มีความจุที่น้อยกว่าปีที่แล้วโดยระยะเร่งด่วนหากเกิดสภาวะภัยแล้งในพื้นที่สำนักชลประทานที่ 1 ได้ตั้งศูนย์รับเรื่องร้องเรียนปัญหาเรื่องน้ำในพื้นที่ประตูระบายน้ำฝายดอยน้อยและโครงการชลประทานเชียงใหม่ ได้สำรองเครื่องสูบน้ำและรถบรรทุกน้ำไว้ที่ประตูระบายน้ำฝายดอยน้อยเรียบร้อยแล้ว หากพื้นที่การเกษตรหรือประชาชนได้รับผลกระทบในเรื่องภัยแล้ง สามารถส่งเครื่องจักรกล เครื่องสูบน้ำ รถบรรทุกน้ำ เข้าสนับสนุนได้ทันที 

สำนักข่าวเห็ดลม รายงาน